Tokenomics kavramı

Share:

TOBB ETU Blockchain Kulübü’nden Herkese Selamlar,

Modern yaşamın temelinde yer alan ekonomi kavramının, güncel teknolojik dönüşüme öncülük etmeyi amaçlayan blokzincir yapısı ile nasıl bir ilişki içerisinde olduğu hakkında bilgi sahibi olmak ister misiniz? Eğer öyleyse gelin, sizlere Tokenomics kavramının ne olduğunu ve nasıl çalıştığını bu flood kapsamında anlatalım.

Yazan: https://www.linkedin.com/in/htolgaunal

0) Ekonomi, sınırlı kaynakların tahsis oranlarının belirlenmesine yardımcı olan üretim, tüketim ve değişim faaliyetlerinin birleşmiş çalışma alanıdır. Bir sosyal bilim olarak ekonominin kaynaklar etrafındaki insan davranışlarına odaklandığını söylemek mümkündür. Bu davranışların risk ve getiri kontrolleri esastır ve pratikte kontroller finansal varlıklar ile yönetilir.

1) Finansal varlıklar, değerini mülkiyet talebi ile doğru orantılı şekilde elde eden varlıklardır. Para, değerli metal veya ekonomi içerisindeki ekosistemde değer biçilen birtakım unsurların değer tipleridir. Mülkiyet talebi, arz ve talep dengesinin sağlanmasında ön planda tutulan ve ticaret sirkülasyonunu belirleyen kritik kavramdır. Ayrıca, finansal varlıklar fiziksel olmak zorunda değillerdir.

2) Günümüzde küresel rezerv varlık Amerikan Doları olarak kabul edilmiştir. Amerikan Doları fiat (ülke veya topluluk tarafından yasal olarak kabul edilen ve ülke veya topluluk tarafından bir merkezi kontrol sistemi olan varlıklar) bir varlıktır ve enflasyonu vardır. Ayrıca ticaret ekosistemi, modern ekonomi yapısının vazgeçilmezi olan bankalar aracılığı ile teyit edilir, onaylanır. Bu durum tabi yalnızca Amerikan Doları için değil; GBP, TRY, EUR, ZAR gibi tüm ülke resmi para birimleri için geçerlidir.

3) Fiat varlıklar genellikle değerli metal rezervleri olan altın miktarı karşılığında basılabilir, arzı artırılabilir. Artırılan arz seviyesi değeri tehdit eder, enflasyonu beraberinde getirir. Bu nedenle yatırım aracı olarak değerlendirilmeleri yanlış bir davranıştır.

4) Blokzincir teknolojisi, fiat varlıkların kontrol mekanizmaları olan merkezi unsurların ortadan kaldırılmasını sağlayan dağıtık bir muhasebe defteri görevi görmektedir. Bu ekosistemde üçüncü bir unsurun şeffaflıktan uzak bir yapıda değerlendirme yapmasına izin verilmez. Tüm internet ortamının bir muhasebe defteri görevi görmesini sağlayan mekanizma, veri ticaretinden sorumlu tarafların kendi kendilerini teyit etmelerine olanak tanıyan bir tasarımdır.

5) Blokzincir ekosistemi, değerli metallerin sahip olduğu sınırlı arz seviyelerinin getirdiği ve bu sebeple adında da belirtilen sıfat olan “Değerli” unsurundan faydalanmak için kendi muhasebe defterlerinde konsensüs sonucunda oluşturulacak olan akıllı kontrat dahilinde gerçekleşecek transferlerin sınırlı sayıda, farklı tiplerde jetonlarla yapılmasını amaçlar.

6) Bu durum, sistem içerisinde el değiştiren finansal varlık olarak değerlendirilen jetonların bir ekonomik temele oturtulması gerektiğini gösterir.

7) Bu sebeple jeton sözcüğünün İngiliz literatüründeki karşılığı olan “Token” kelimesi ile “Economics” kelimesinin birleşiminden doğan “Tokenomics” terimi oluşturulmuş, bir faaliyet sektörü yaratılmıştır. Tokenomics, kendi ekosistemlerini oluşturmuş projelerin yarattığı mikroekonomik alanların ekonomi politikalarıdır. Ayrıca altında değerlenen jetonların arzı sınırlı, faiz oranı bulunmamaktadır. Dolayısıyla değeri sadece arz ve talep dengesine göre belirlenir.

8) Tokenomics politika prensipleri, 5. Flood’da bahsedildiği üzere tiplere göre değişkenlik göstermektedir. Bu türlere kısaca değinmek gereklidir.

9) 1. Katman jetonları, bir blokzincirine özgü ve zincir dahilindeki tüm servislere güç sağlamak üzere kullanılırlar. 1. Katman olarak bilinen en popüler kripto varlık, Ethereum ağındaki Ether (ETH)’dir.

10) 2. Katman jetonları, belirli bir ağa dahil olan merkeziyetsiz uygulamalarda kullanılan jetonlardır. Bu kapsamda Ethereum ağı üzerinde geliştirilen projeleri örnek gösterebiliriz.

11) Security jetonları, çeşitli koşulların karşılanması ile oluşan yatırım sözleşmeleridir. Bu jetonlar piyasa regülasyonlarına tabi tutulmalıdır çünkü bu değerlemeleri dış ticari kaynaklarca belirlenmektedir. Geleneksel ticari menkul kıymetlerin dijital versiyonları olarak da tanımlanabilir. Tahvil, hisse senedi, bono, ETF gibi çeşitli araçlar gibi değerlendirilirler.

12) Utility jetonları, “Initial Coin Offering” (ICO) denilen ilk para teklif araçlarıyla talep eden taraflara dağıtılan ve bir blokzincir proje ağının finansmanını sağlamayı amaçlayan jetonlardır. Proje sahipleri gerekli finansmanı ICO metodu ile karşılayabilir. Bu durumun klasik ekonomideki birebir karşılığı, özkaynak artırımı adına hisse senedi üretimi ve yeni ortaklar arayışı için halka arz gerçekleştirme olarak belirtilmelidir.

13) Non-Fungible jetonlar (NFT); sanat eserleri, gayrimenkuller gibi “Non-Financial Asset” kategorisindeki varlıklar gibi benzersiz fiyatlamalara ve tek arza sahip jetonlardır. Bu bakımdan fiat varlıklara benzemezler.

14) Tokenomics politikası, bir blokzinciri projesinin Whitepaper sunumunda yer almalıdır. Yatırımcının veya ekosistem kullanıcısının mantıksal algısını kuvvetlendirmek ve güven ortamını tesis etmek amacıyla kıymetlidir. Proje ekiplerinin model tasarımına veya mevcut modelin geliştirilmesine yönelik çalışmaların ekonomi politikalarının doğru işleyişi, proje jetonlarının istikrarlı ve yüksek değerli bir finansal varlığa dönüşmesini de beraberinde getirir.

15) Proje sahipleri, Whitepaper sunumlarında bahsettikleri üzere ve ayrıca her türlü gelişmenin sosyal medya gibi iletişim araçlarıyla duyurulması üzere var olan toplam arzın belirli bir yüzdesini ellerinde tutabilirler. Toplam arz ile proje sahiplerinin elindeki arz miktarının farkı, piyasada el değiştiren ve ekosistemde kullanılmaya hazır olan, sirküle edilen arz miktarını belirler. Maksimum arz ise şu ana kadar var olmuş veya gelecekte var olması planlanan tüm jetonların adet sınırıdır.

16) Sirküle edilen arzın, piyasa dinamizminin getirdiği anlık gerçek fiyat ile çarpılması sonucunda projenin piyasa değeri (Market Cap) elde edilir. Piyasadaki değerin artışı, projenin itibari durumunu ve mevcut motivasyonunu etkileyen kritik unsurlardandır.

17) Tokenomics politikalarının getirmiş olduğu organizasyon, reel ekonomik yapılanmayla benzerlikler taşıyarak günümüz ekonomik sistemi ile uyum sağlamayı hedeflemiştir. Dahil edilen faktörler, yatırım ve kullanım açısından tarafın düşüncesine ve geleceğe dair yol haritasının şekillenmesine önayak olacaktır. Bir blokzincir projesinin değerini belirleyecek olan yatırımcının odaklanacağı ekonomik politika biçimi tüm saflığıyla Tokenomics tarafıdır.

Umarız ki faydalı, bakış açınızın şekillenmesine yardım sağlayabilen bir içeriktir. Buna benzer nice kaliteli paylaşımlar için takip etmeyi unutmayın. Sağlıklı günler dileriz.