Đâu Là Các Khoản Thu Nhập Cá Nhân Mà Bạn Cần Phải Biết?

Share:

Xin chào các bạn đã quay trở lại với blog của mình. Hôm nay có một chủ đề mà mình rất muốn viết đó là cái loại thu nhập mà mình có thể kiếm cũng như là vấn đề về tiền thuế thu nhập cá nhân đặc biệt là ở Canada. Các loại thu nhập cá nhân có quan trọng hay không? Và đó là những loại thu nhập như thế nào mình sẽ đề cập ngay sau đây.

Có ba loại thu nhập cá nhân cơ bản sau đây:

1. Earned Income

Loại thu nhập này là phổ biến nhất vì mình đi làm và được trả lương thì đó được gọi là earned income. Hay nói cách khác khi mình đi làm thuê cho một ai đó hay một công ty, mình bỏ công sức lao động và người ta trả lương cho mình thông qua pay cheque và các hình thức trả tiền khác thì mình gọi đó là earned income. Đây cũng là hình thức thu nhập dễ dàng tiếp cận nhất, chỉ cần mình có một công việc hợp pháp là mình có thể kiếm được tiền rồi. Đối với hình thức thu nhập này bạn chỉ kiếm được tiền mỗi khi bạn lao động, khi bạn ngừng làm việc thì bạn sẽ không kiếm được bất cứ đồng thu nhập nào. Dĩ nhiên là mình sẽ loại trừ đi những ngày nghỉ phép, hay nghỉ bệnh trong trường hợp này.

2. Portfolio Income

Portfolio Income mình có thể hiểu là khi mình mua cổ phiếu của một doanh nghiệp với giá thấp và sau này mình bán với giá cao hơn, thì số tiền dư mà mình kiếm được được gọi là portfolio income.

Ví dụ: cổ phiểu của công ty Apple khi bạn mua với giá $50/cổ phiếu vào năm 2018 và vào thời điểm hiện tại 2022 bạn bán với giá $150/cổ phiếu thì bạn đã lời $100/cổ phiếu. Vậy $100 này được gọi là portfolio income.

Đối với dạng này bạn chỉ cần lựa chọn cổ phiếu của một công tư làm ăn tốt, có tình hình tài chính vững mạnh và chờ cổ phiếu tăng giá. Để lựa chọn được một công ty tốt đòi hỏi bạn phải dành nhiều thời gian để đọc báo cáo tài chính của công ty. Hoặc nếu bạn không có nhiều thời gian nghiên cứu thì bạn cũng có thể lựa chọn các dạng đầu tư thụ động như các quỹ chỉ số (index).

3. Passive Income (Thu nhập thụ động)

Thu nhập thụ động là một hình thức thu nhập mà bạn có thể bạn kiếm được tiền kể cả khi bạn có đang làm việc hay không. Ví dụ như bạn có $10,000 và bạn đem đi cho người ta vay với lãi suất 5% cho một năm thì sau một năm bạn sẽ có thêm được $500 tiền lời. Vậy số tiền lời này được gọi là thu nhập thụ động. Hay một ví dụ khác nếu bạn có một căn nhà và còn 2 phòng trống không sử dụng tới và bạn cho 2 em học sinh thuê 2 phòng này với giá $500/phòng. Vậy là trong một tháng bạn có thêm $1000, đây cũng có thể được coi như một hình thức thu nhập thụ động. Khác với earned income (thu nhập chủ động), thì thu nhập bị động vẫn giúp bạn kiếm tiền mặc dù bạn không phải đi làm.

Source: thekickassentrepreneur.com

Mình vừa mới nói sơ qua một cách cơ bản về ba loại thu nhập theo cách hiểu của mình, vậy thì loại thu nhập nào sẽ có lợi cho một người nhất trong ba loại thu nhập này? Để tìm ra được thu nhập có lợi nhất trước hết mình cần biết về mức đóng thuế liên bang tại Canada cho mỗi cá nhân dựa trên mức thu nhập của mỗi người.

Theo đường link này từ trang web của chính phủ Canada mình sẽ dịch sơ lại như sau (thời điểm bài viết tháng 5/2022):

  • Nếu thu nhập của bạn dưới $50,197 thì bạn sẽ phải đóng 15% tiền thuế liên bang.
  • Nếu mức thu nhập của bạn vượt qua $50,197 (bạn đóng 15% tiền thuế cho số tiền dưới $50,197) và số tiền bạn kiếm dư trong khoảng từ $50, 197$100,392 bạn sẽ phải đóng 20.5% tiền thuế.

Ví dụ: bạn thu nhập $40,000/năm thì bạn chỉ phải đóng 15% tiền thuế thu nhập cá nhân liên bang. Nếu bạn thu nhập $90,000/năm thì bạn sẽ đóng 15% thuế cho $50,197 đầu tiên, số tiền từ $50,197 cho tới $90,000 bạn sẽ phải đóng thuế là 20.5%.

  • Tương tự vậy trong $55,233 tiếp theo bạn phải đóng 26%, tức là bạn đóng 26% thuế từ mức $100,392 cho tới $155,625.
  • Với $66,083 tiếp theo tức là từ mức $155,625 — $221,708 bạn phải trả 29% tiền thuế.
  • Trên $221,708 sẽ là 33%

Mình sẽ tóm lại bằng một ví dụ sau đây: anh Michael làm CEO của công ty X với thu nhập $300,000/năm thì anh sẽ phải đóng thuế như sau:

+ Khoản thu nhập dưới $50,197 sẽ đóng 15%

+ Khoản thu nhập từ $50,197-$100,392 sẽ đóng 20.5%

+ Khoản thu nhập từ $100,392-$155,233 sẽ đóng 26%

+ Khoản thư nhập từ $155,233-$221,708 sẽ đóng 29%

+ Khoản thu nhập trên $221,708 sẽ đóng 33%

Vậy anh Michael phải trả tổng tiền thuế liên bang như sau:

($50,197*0.15)+ ($50,195*0.205)+($55,233*0.26)+($66,083*0.29)+($78,292*0.33)

= $7,529.55 + $10,289.75 + $14,360.58 + $19,164.07 + $25,836.36

= $77,180.31

Thuế thu nhập cá nhân liên bang người ta tính theo các khoảng như trên, lương của mình tới khoảng nào thì chính phủ sẽ tính thuế tới khoảng đó. Con số $77,180.31 này chỉ mang tính tương đối, vì còn những khoản khác chưa được khấu trừ ví dụ như tiền về hưu hay bảo hiểm thất nghiệp. Để có con số chính xác nhất cách tốt nhất là liên hệ với các kế toán viên chuyên nghiệp để nghe họ tư vấn.

Bên trên mình chỉ mới đề cập thuế liên bang (Federal Tax) áp dụng cho toàn Canada mà thôi, ngoài ra mình còn phải đóng thuế theo tỉnh bang (Provincial Tax) nữa. Mỗi tỉnh bang lại có quy định về thuế khác nhau, mặc dù với cùng một mức thu nhập như nhau khi bạn sống ở các tỉnh bang khác nhau bạn sẽ phải trả thuế khác nhau.

Ví dụ: một người với mức thu nhập $50,000/năm sau khi trừ đi tất cả các khoản thuế cả liên bang + tỉnh bang sẽ còn lại khoảng $39,384.69 nếu người đó sống ở Ontario. Trong khi đó nếu cùng mức thu nhập $50,000/năm bạn sẽ nhận lại $39,961.29 nếu bạn sống ở tỉnh bang British Columbia.

Để biết được tổng số tiền thuế bạn phải đóng bao cho liên bang và tỉnh bang bạn có thể tham khảo một công cụ tính toán theo đường link sau.

Sau khi các bạn đã hiểu sơ qua về số tiền thuế phải đóng cho thu nhập cá nhân của bạn thì đã tới lúc bạn phải so sánh giữa ba hình thức thu nhập như ở phía trên (earned income, portfolio incomepassive income). Trong ba loại thu nhập này thì earned income là dạng thu nhập phải trả nhiều thuế nhất, trước khi bạn nhận được tiền lương thì bạn đã bị trừ một khoản tiền thuế nhất định cho chính phủ. Hình thức thu nhập thứ hai (portfolio income): khi bạn bán cố phiểu và thu lại một số tiền lời nhất định thì 50% trong tổng số tiền lời của bạn sẽ được tính vào earned income của bạn và được tính thuế như các bước đã đề cập bên trên.

Ví dụ: Michael đi làm cashier cho siêu thị X với tổng thu nhập trong một năm là $27,300 và trong năm vừa rồi Michael bán cổ phiếu lời được $6,000. Vậy tổng cộng thu nhập của Michael sẽ là $27,300 + $3,000 (50% của $6,000) = $30,300.

Và dưới đây sẽ là tổng số tiền Michael sẽ nhận được sau thuế:

Source: careerbeacon.com

Hình thức thu nhập thứ hai (portfolio income) này có lợi hơn rất nhiều so với hình thức thu nhập thứ nhất (earned income) vì mình phải trả thuế ít hơn. Vậy hình thức thu nhập thứ ba (passive income) thì sao? Tương tự như portfolio income, hình thức thu nhập này cũng sẽ phải đóng thuế ít hơn so với earned income tùy theo từng trường hợp cụ thể. Bởi vì đây là một chủ đề rất rộng và nhiều thông tin nên không thể đi sâu chi tiết cho từng trường hợp cụ thể. Bài viết này dưới góc nhìn cá nhân của mình nên không ngoại trừ những sai sót, nếu bạn muốn biết chính xác nhất thì nên tìm những chuyên viên tư vấn tài chính cá nhân hoặc kế toán chuyên nghiệp. Họ sẽ có thể cung cấp cho bạn chính xác nhất cho từng trường hợp cụ thể của các bạn.

Sau đây mình sẽ nói về những suy nghĩ riêng của bản thân mình về các mức thu nhập cũng như vấn đề về thuế đã kể ở phía trên. Phía dưới sẽ là một ví dụ về số tiền phải đóng thuế nếu thu nhập của mình là $50,000/năm

Source: careerbeacon.com

Bạn thấy đó, mình sẽ phải trả tổng cộng là $10,615.31 cho tiền thuế. Ngược lại, nếu mình không đi làm công cho một công ty hay doanh nghiệp mình sẽ không lãnh bất cứ một đồng lương nào. Nhưng trong năm vừa rồi mình bán cố phiểu và lãi $50,000 thì thu nhập của mình được tính là $25,000, và mình sẽ chỉ phải trả thuế trong $25,000 này mà thôi.

Và dưới đây là tổng số tiền mình sẽ phải trả:

Source: careerbeacon.com

Bây giờ bạn đã thấy sự khác nhau giữa hai hình thức thu nhập cá nhân (earned income portfolio income) chưa. Có lẽ nhiều bạn cũng hay thắc mắc tại sao nhiều nhà tỉ phú hoặc những CEO các công ty lớn thu nhập của họ thường không cao, đơn giản bởi vì họ không muốn nhận nhiều tiền mặt thông qua hình thức trả lương. Bởi vì khi nhận lương càng nhiều thì sẽ phải đóng thuế càng nhiều, thay vào đó họ nhận lương bằng việc lấy cố phiếu của công ty họ đang làm + thêm một phần tiền mặt. Lúc này phần tiền mặt cho tiền lương của họ đã giảm đi nhiều lần, dẫn tới việc họ sẽ phải đóng thuế ít hơn.

Đối với cá nhân mình, ngoài thu nhập từ tiền lương của mình ra, mình cũng trích ra một khoản nho nhỏ mua cổ phiếu để có thêm một khoản thu nhập khác về lâu về dài. Có thêm một nguồn thu nhập thụ động nữa (có thể ít vào thời gian đầu) cộng với số tiền mà mình đi làm kiếm được chắc chắn sẽ tạo thêm một khoản dư đáng kể theo thời gian. Với sức mạnh của lãi suất kép (compound interest), mình sẽ tiếp tục lấy số tiền lời này và tái đầu tư, trong tương lai chắc chắn là con số này sẽ lớn hơn nhiều so với khoản tiền ban đầu mình bỏ ra đầu tư. Để biết thêm về sức mạnh của lãi suất kép, bạn có thể sử dụng công cụ sau.

Hy vọng với những thông tin mình cung cấp, các bạn có thể có thêm về các khoản thu nhập cũng như là các mức thuế cá nhân mà mình cần phải đóng cho chính phủ. Nếu các bạn có bất kì góp ý nào xin hãy cho mình biết để mình có thể cải thiện bài viết được hoàn thiện hơn. Xin chào và hẹn gặp lại các bạn trong các bài viết tiếp theo.

Bài viết có liên quan về đầu tư tại đây.

Các nguồn tham khảo:

  1. Sách Cha Giàu Cha Nghèo (Rich dad poor dad) tác giả Robert Kiyosaki và các video trên Youtube.
  2. Federal tax for 2022: https://www.canada.ca/en/revenue-agency/services/tax/individuals/frequently-asked-questions-individuals/canadian-income-tax-rates-individuals-current-previous-years.html
  3. Công cụ tính thuế liên bang và tỉnh bang: https://www.careerbeacon.com/en/income-tax-calculator/2022
  4. Công cụ tính lãi suất kép (Compound Interest): https://www.getsmarteraboutmoney.ca/calculators/compound-interest-calculator/
  5. Tiền lời bán cổ phiếu và mức thuế: https://www.wealthsimple.com/en-ca/learn/capital-gains-tax-canada#:~:text=Capital%20Gains%20Tax%20Rate,capital%20gain%20to%20your%20income.